อุตสาหกรรมเครื่องประดับโลกกำลังเผชิญแรงกดดันจากราคาทองคำที่ปรับตัวสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยในปี 2569 ราคาทองคำเคยแตะระดับสูงสุดกว่า 5,340 ดอลลาร์สหรัฐต่อออนซ์ เพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัวจากปี 2568 ขณะที่ราคาแพลทินัมและเงินก็ปรับตัวเพิ่มขึ้นอย่างมากเช่นกัน ส่งผลให้ผู้ผลิตและนักออกแบบเครื่องประดับทั่วโลกต้องเผชิญกับต้นทุนที่สูงขึ้นและความไม่แน่นอนของตลาดจากวิกฤติสถานการณ์ในตะวันออกกลาง

        อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการชั้นนำจำนวนมากไม่ได้เลือกแก้ปัญหาด้วยการลดปริมาณทองคำในชิ้นงานหรือขึ้นราคาเพียงอย่างเดียว แต่หันมาใช้นวัตกรรมและความคิดสร้างสรรค์เป็นกลยุทธ์สำคัญในการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้า โดยเฉพาะการนำวัสดุทางเลือก เช่น ไม้ หนัง แก้ว เรซิน เส้นใยคาร์บอน และเซรามิก มาผสมผสานกับทองคำ อัญมณี และเพชร เพื่อสร้างความแตกต่างและเอกลักษณ์ของแบรนด์

ต่างหูลายใบไม้ทิเบตของ Silvia Furmanovich ผลิตด้วยเทคนิคมาร์เกตทรี โดยนำไม้ธรรมชาติมาผสานกับอีนาเมลสีเขียว ซิทรินเจียระไนทรงหยดน้ำ เพชร และทองคำสีเหลือง 18 กะรัตสะท้อนแนวคิดการผสมผสานวัสดุทางเลือกเข้ากับโลหะมีค่าอย่างลงตัว

        นักออกแบบหลายรายมองว่าการใช้วัสดุทางเลือกไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อลดต้นทุนเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการสร้างงานออกแบบที่สะท้อนตัวตนของแบรนด์และตอบโจทย์ผู้บริโภคที่มองหาความแปลกใหม่ ตัวอย่างเช่น การใช้ไม้ธรรมชาติร่วมกับทองคำและเพชรเพื่อสร้างเครื่องประดับขนาดใหญ่ที่มีน้ำหนักเบา หรือการใช้หนังแทนสร้อยทองคำบางส่วนเพื่อเพิ่มมิติด้านแฟชั่นและความยืดหยุ่นในการสวมใส่ ขณะเดียวกัน เทคโนโลยีการผลิตสมัยใหม่ เช่น การพิมพ์สามมิติ (3D Printing) ยังถูกนำมาใช้ร่วมกับวัสดุทางเลือกเพื่อสร้างชิ้นงานที่มีขนาดใหญ่และโดดเด่นโดยไม่ต้องใช้ทองคำจำนวนมาก

        อีกแนวโน้มสำคัญคือการที่ผู้บริโภคให้ความสำคัญกับคุณค่าเชิงศิลปะ งานฝีมือ และเรื่องราวของสินค้า มากกว่าปริมาณทองคำเพียงอย่างเดียว ส่งผลให้เครื่องประดับชิ้นพิเศษหรือชิ้นเดียวในโลก (One-of-a-kind) ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้น เนื่องจากสามารถกำหนดราคาได้ยืดหยุ่นกว่าและสร้างคุณค่าทางอารมณ์ให้แก่ผู้ซื้อ นอกจากนี้ ราคาทองคำที่ปรับตัวสูงยังทำให้ผู้บริโภคบางส่วนมองเครื่องประดับในฐานะสินทรัพย์เพื่อการลงทุน ส่งผลให้แบรนด์ที่ยังคงใช้ทองคำ เพชร และอัญมณีคุณภาพสูง สามารถสื่อสารคุณค่าระยะยาวของสินค้าได้มากขึ้น

Boucheron นำเสนอคอลเลกชันแคปซูล “Quatre Sand” ที่ผสานทองคำสีเหลือง 18 กะรัตเข้ากับทรายสีดำซึ่งขึ้นรูปด้วยเทคโนโลยีการพิมพ์สามมิติในลวดลาย “Clou de Paris”สะท้อนแนวคิดการผสมผสานวัสดุทางเลือกและนวัตกรรมการผลิตเข้ากับเครื่องประดับหรู โดยคอลเลกชันประกอบด้วยกำไลข้อมือ 7 แบบ แบ่งเป็นรุ่นทองคำล้วน 4 แบบ และรุ่นที่ตกแต่งด้วยทรายสีดำ 3 แบบ

        แม้หลายแบรนด์ยังคงยึดมั่นในการใช้ทองคำเป็นวัสดุหลัก แต่ก็ต้องปรับตัวด้วยการลดจำนวนคอลเลกชัน ผลิตสินค้าอย่างระมัดระวังมากขึ้น และให้ความสำคัญกับการออกแบบที่มีเอกลักษณ์ เนื่องจากไม่สามารถคาดการณ์ทิศทางราคาทองคำได้อย่างแม่นยำ ดังนั้น ผู้เชี่ยวชาญในอุตสาหกรรมจึงมองตรงกันว่าในยุคที่ต้นทุนวัตถุดิบสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ความสำเร็จของธุรกิจเครื่องประดับจะขึ้นอยู่กับความสามารถในการสร้างนวัตกรรม ผสานเทคโนโลยีเข้ากับงานฝีมือ และนำเสนอคุณค่าที่แตกต่างจากคู่แข่ง

แหวน “Duo” ขนาดใหญ่ของ Nanis โดดเด่นด้วยบลูโทแพซ (สีฟ้าอ่อน) และสวิสบลูโทแพซ (สีฟ้าสดใสค่อนข้างเข้ม) แบบพาเว่ (pavé) ประดับบนตัวเรือนทองคำโรสโกลด์ 18 กะรัต พร้อมสายหนัง

โอกาสและความท้าทายสำหรับผู้ประกอบการไทย

        สถานการณ์ดังกล่าวถือเป็นโอกาสสำคัญสำหรับผู้ประกอบการอัญมณีและเครื่องประดับไทยในการยกระดับการแข่งขันจากการผลิตตามคำสั่งซื้อ (OEM) ไปสู่การสร้างแบรนด์และผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้น โดยอาศัยจุดแข็งด้านงานฝีมือ การออกแบบ และการใช้อัญมณีสีที่ไทยมีความเชี่ยวชาญ รวมถึงการพัฒนาสินค้าที่ผสมผสานวัสดุทางเลือก วัสดุท้องถิ่น และเทคโนโลยีสมัยใหม่เพื่อตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคยุคใหม่ อย่างไรก็ตาม ความท้าทายสำคัญคือความผันผวนของราคาทองคำและโลหะมีค่า ซึ่งส่งผลต่อต้นทุนการผลิตและการบริหารสต็อกวัตถุดิบ โดยเฉพาะผู้ประกอบการ SMEs ที่มีข้อจำกัดด้านเงินทุน นอกจากนี้ การแข่งขันในตลาดโลกจะไม่ได้วัดกันที่ต้นทุนเพียงอย่างเดียว แต่จะขึ้นอยู่กับความสามารถในการสร้างสรรค์นวัตกรรม การเล่าเรื่องของแบรนด์ และการพัฒนาสินค้าที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ซึ่งจะเป็นปัจจัยสำคัญในการรักษาความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมอัญมณีและเครื่องประดับไทยในระยะยาว

จัดทำโดย นางสาววาสนา สมเนตร์

GIT หน่วยงานภายใต้การกำกับดูแลของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์

 มิถุนายน 2569

------------------------------------

ข้อมูลอ้างอิง

Nationaljeweler [online] 2026, State of Design: Only the Innovative Will Survive, Available at https://nationaljeweler.com/articles/14962-state-of-design-only-the-innovative-will-survive