วงการพลอยสีได้รับความสนใจจากการรายงานการค้นพบแหล่งผลิต พาราอิบา ทัวร์มารีน (Paraíba tourmaline) แห่งใหม่ในประเทศเอธิโอเปีย ซึ่งถือเป็นพัฒนาการสำคัญของตลาดพลอยชนิดนี้ เนื่องจากพาราอิบา ทัวร์มารีน เป็นหนึ่งในตระกูลทัวร์มาลีนที่ได้รับความนิยมสูง เนื่องจากมีสีฟ้าถึงฟ้าอมเขียวที่มีความสดและสว่างโดดเด่น หรือที่มักเรียกว่า “นีออน” หรือ “อิเล็กทริก” โดยสีดังกล่าวมีสาเหตุสำคัญจากธาตุทองแดงที่อยู่ในโครงสร้างผลึกของทัวร์มาลีน ทั้งนี้ แหล่งกำเนิดดั้งเดิมอยู่ที่รัฐปาราอีบา ประเทศบราซิล ซึ่งถูกค้นพบในช่วงปลายทศวรรษ 1980 ก่อนที่จะมีการค้นพบแหล่งเพิ่มเติมในไนจีเรียและโมซัมบิกในช่วงต้นทศวรรษ 2000 โดยเฉพาะโมซัมบิกได้กลายเป็นแหล่งสำคัญที่สามารถผลิตพาราอิบา ทัวร์มารีน ที่มีคุณภาพ ได้ในปริมาณมาก รวมถึงผลึกขนาดใหญ่ที่มีน้ำหนักหลายร้อยกะรัต

ที่มาภาพ: https://nationaljeweler.com/

        การค้นพบแหล่งใหม่ในเอธิโอเปียเริ่มเป็นที่กล่าวถึงในวงการค้าในปี 2569 และได้รับการตรวจสอบอย่างเป็นอิสระโดยห้องปฏิบัติการอัญมณีชั้นนำ ได้แก่ Gemological Institute of America (GIA) และ Gübelin Gem Lab ซึ่งต่างจัดหาตัวอย่างจากแหล่งที่เป็นอิสระต่อกัน และดำเนินการศึกษาตามกระบวนการวิจัยของแต่ละสถาบัน ผลการศึกษาของทั้งสองแห่งสอดคล้องกันว่า วัตถุดิบจากเอธิโอเปียมีองค์ประกอบทางเคมีที่มีทองแดงเป็นองค์ประกอบสำคัญ และเข้าเกณฑ์ตามนิยามที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากลของพาราอิบา ทัวร์มารีน โดย GIA ระบุว่าสามารถยืนยันเอธิโอเปียเป็นแหล่งกำเนิดในรายงานการตรวจสอบและรายงานแหล่งกำเนิดของทัวร์มาลีนได้ ขณะที่ Gübelin ระบุว่าได้รวบรวมตัวอย่างพลอยดิบและพลอยเจียระไนประมาณ 300 ตัวอย่างจากแหล่งต่างๆ รวมถึงตัวอย่างที่ได้จากผู้ค้าในพื้นที่และการลงพื้นที่ในเอธิโอเปีย เพื่อใช้เป็นฐานอ้างอิงในการวิเคราะห์อย่างละเอียด

        พาราอิบา ทัวร์มารีนจากแหล่งเอธิโอเปียมีความหลากหลายของสี ตั้งแต่ สีฟ้า ฟ้าอมเขียว ไปจนถึงม่วง ม่วงอมแดง และไม่มีสี โดยในพลอยดิบจำนวนหนึ่งพบการแบ่งโซนของสีอย่างชัดเจน ซึ่งสะท้อนถึงความแตกต่างขององค์ประกอบทางเคมีภายในผลึก นอกจากนี้ ผลการวิเคราะห์ของทั้งสองห้องปฏิบัติการ ยังพบลักษณะทางเคมีที่น่าสนใจ ได้แก่ ปริมาณวาเนเดียมมากกว่า 60 ส่วนในล้านส่วน ร่วมกับตะกั่วในระดับประมาณ 170–6,000 ส่วนในล้านส่วน และแกลเลียมประมาณ 280–900 ส่วนในล้านส่วน องค์ประกอบเหล่านี้สามารถใช้เป็นคุณลักษณะสำคัญในการจำแนกวัสดุจากแหล่งเอธิโอเปีย และสามารถตรวจวัดได้ด้วยเครื่องวิเคราะห์การเรืองรังสีเอกซ์แบบกระจายพลังงาน (ED-XRF) ที่มีคุณภาพเหมาะสม โดย Gübelin ระบุว่า แม้ตัวอย่างจากเอธิโอเปียแต่ละชิ้นจะมีความแตกต่างทางเคมีค่อนข้างมาก แต่เมื่อพิจารณาโดยรวมกลับพบลักษณะองค์ประกอบที่มีความสอดคล้องและเป็นเอกลักษณ์ ซึ่งช่วยให้สามารถแยกออกจากพาราอิบา ทัวร์มารีนจากแหล่งอื่นได้ค่อนข้างชัดเจน

        อย่างไรก็ตาม ประเด็นสำคัญที่เกิดขึ้นพร้อมกับการค้นพบแหล่งใหม่นี้คือ ความท้าทายในการระบุแหล่งกำเนิดทางภูมิศาสตร์ของอัญมณี โดยก่อนที่ผลการยืนยันจาก GIA และ Gübelin จะมีความชัดเจน สถาบัน Swiss Gemmological Institute SSEF พบว่าตัวอย่างบางส่วนที่ส่งมาตรวจมีองค์ประกอบธาตุร่องรอยที่ทับซ้อนกับพาราอิบาทัวมารีนจากแหล่งเดิม โดยเฉพาะจากบราซิล ทำให้การระบุแหล่งกำเนิดในบางกรณีทำได้ยากหรือยังไม่สามารถสรุปได้อย่างแน่นอน ดังนั้น การมีตัวอย่างอ้างอิงที่ผ่านการยืนยันแหล่งกำเนิดอย่างน่าเชื่อถือจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาวิธีตรวจสอบในอนาคต ขณะที่ GIA และ Gübelin ต่างระบุว่าจะเดินหน้าขยายฐานข้อมูลตัวอย่างอ้างอิงและศึกษาคุณลักษณะของวัสดุจากเอธิโอเปียเพิ่มเติม เมื่อมีตัวอย่างเข้าสู่ตลาดมากขึ้น

ที่มาภาพ: https://www.ssef.ch/

        การค้นพบครั้งนี้จึงไม่ได้มีความสำคัญเพียงในด้านการเพิ่มแหล่งวัตถุดิบของพาราอิบา ทัวร์มารีนเท่านั้น แต่ยังเป็นพัฒนาการที่อาจส่งผลต่อ ตลาดพลอยสี การประเมินคุณค่า การซื้อขาย และระบบการรับรองแหล่งกำเนิด ในอนาคต โดยเฉพาะเมื่อวัสดุจากแหล่งใหม่เริ่มเข้าสู่ตลาดระหว่างประเทศอย่างแพร่หลาย การมีข้อมูลทางวิทยาศาสตร์และฐานข้อมูลอ้างอิงที่มีความน่าเชื่อถือจะเป็นปัจจัยสำคัญในการสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้ค้า นักสะสม และผู้บริโภค ทั้งนี้ GIA และ Gübelin เตรียมเผยแพร่ผลการวิจัยฉบับสมบูรณ์ ซึ่งจะนำเสนอข้อมูลด้านลักษณะทางอัญมณีวิทยา สเปกโทรสโกปี องค์ประกอบทางเคมี และการระบุแหล่งกำเนิดทางภูมิศาสตร์อย่างละเอียดต่อไป

        ตลาดพาราอิบาทัวมารีนในปี 2569 ยังคงเป็นตลาดพลอยสีมูลค่าสูง โดยเฉพาะพาราอิบา ทัวร์มารีนจากบราซิลซึ่งมีราคาหลักหมื่นดอลลาร์สหรัฐต่อกะรัต และอาจสูงถึงหลายหมื่นดอลลาร์ต่อกะรัต สำหรับอัญมณีคุณภาพดีมาก ขณะที่ราคาพาราอิบา ทัวร์มารีนโดยรวมมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากภาวะอุปทานที่จำกัดและความต้องการสูงในตลาดอัญมณี การค้นพบแหล่งผลิตใหม่ในเอธิโอเปียจึงถือเป็นพัฒนาการสำคัญที่อาจเพิ่มอุปทานและขยายฐานตลาดในอนาคต แต่ผลต่อโครงสร้างราคาและมูลค่าตลาดโดยรวมยังต้องติดตามปริมาณผลผลิต คุณภาพ และการยอมรับของตลาดโลกต่อไป

เขียนโดย นางสาววาสนา สมเนตร์

GIT หน่วยงานภายใต้การกำกับดูแลของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ 

ตุลาคม 2569

--------------------------------------

ข้อมูลอ้างอิง

1. National Jeweler, GIA, Gübelin Gem Lab Confirm New Paraíba Tourmaline Deposit in Ethiopia. Available at https://nationaljeweler.com/articles/15274-gia-gubelin-gem-lab-confirm-new-paraiba-tourmaline-deposit-in-ethiopia

2. SSEF, New source of Paraíba tourmalines reportedly discovered in Ethiopia. Available at https://www.ssef.ch/new-source-of-paraiba-tourmalines-reportedly-discovered-in-ethiopia/

3. FairCarat, How Much Is Paraíba Tourmaline Worth? Available at https://www.decentgemstone.com/guides/paraiba-tourmaline-value/